Processierups melden en aanpakken: stappenplan 2026
Brandharen veroorzaken jeuk, oogklachten en ademnood. Snelle melding bij gemeente, vaak gratis bestrijding.
De eikenprocessierups is sinds 2010 een groeiend probleem in Nederland. Met steeds warmere voorjaren komt de plaag verder noordelijk. De brandharen veroorzaken huidklachten, oogirritatie en bij allergie ademnood. Snelle aanpak voorkomt overlast in hele buurt.
Deze gids legt uit hoe je nesten meldt bij gemeente (vaak gratis bestrijding), wat je doet bij contact en wat professional kost voor eigen tuin in 2026.
Wat is de processierups?
- Wetenschappelijke naam: Thaumetopoea processionea.
- Rups van nachtvlinder, voedt zich met eikenbladeren.
- Vanaf 3e larvaal stadium: brandharen met urticerend gif.
- Gif (thaumetopoeine): jeuk, ontsteking, oogklachten.
- Allergische personen: ademnood mogelijk.
- Komen in 'processie' van 5-50 dieren door bomen.
- Nesten: zilvergrijze cocons (15-30 cm) in stam of takken.
- Brandharen blijven actief weken-maanden na rupsen-verwijdering.
Hoe herken je het?
- Lengte volwassen rups 2-4 cm.
- Grijs-zwart met witte vlekken op zijden.
- Lange witte/grijze haren.
- In eikenbomen (zomereik, wintereik), niet in andere bomen.
- 'Processie' van rupsen in lange linten op boom of grond.
- Zilvergrijze cocon-structuur in stam/takken.
- Onder boom: dode rupsen, lege cocons, brandharen op grond.
Hoe melden bij gemeente?
Voor openbare bomen
- Gemeente-app 'Meld Openbare Ruimte' downloaden.
- Locatie van eik aanduiden op kaart.
- Foto van nest/rupsen uploaden.
- Specifieke locatie beschrijven (bij speeltuin, school, etc).
- Indienen, meestal automatische ontvangstbevestiging.
- Bij dringend gevaar: telefonische spoedmelding.
- Aanpak binnen 5-10 werkdagen, dringend 24-48 uur.
Voor eigen perceel
Direct ongediertebestrijder bellen. Niet zelf benaderen, brandharen blijven actief.
Kosten 2026
- Openbare bomen via gemeente: gratis.
- Eigen tuin, 1 boom: €145-€395.
- Eigen tuin, meerdere bomen: €395-€995.
- Grote oude eik met veel nesten: €495-€1.495.
- Microgolf-behandeling premium: €795-€1.995.
- Jaarlijks preventief contract (meerdere eiken): €295-€595.
- Voorjaarsinspectie (preventief, april): €95-€175.
Eerste hulp bij contact
Huid
- NIET wrijven, verdringt haren dieper.
- Plakband op huid, krachtig aftrekken, verwijdert brandharen.
- Wassen met koud water en zeep.
- Anti-jeuk crème (calamine, hydrocortison).
- Antihistamine bij hevige jeuk.
Ogen
- Spoelen met veel water 15 minuten.
- Contactlenzen verwijderen.
- Naar huisarts of oogarts.
- Bij verminderd zicht: 112.
Ademen
- Bij benauwdheid: direct 112.
- Bij bekende allergie: EpiPen klaarhouden.
Symptomen kunnen 2-4 weken aanhouden. Voor zwangerschap of kinderen onder 4 jaar: huisarts.
Wanneer actief?
- Mei-juli. Rupsen actief in eikenbomen.
- Augustus. Verpoppen tot vlinders.
- Najaar. Vlinders leggen eitjes voor volgend jaar.
- Winter. Eitjes in cocon overwinteren.
- April. Eitjes uitkomen, nieuwe cyclus.
Beste preventief moment: april-mei voor brandharen ontstaan. Voor particulieren: meld direct bij eerste signalen mei-juni.
Wat doet de gemeente?
- Aanpak nesten bij speeltuinen, scholen, openbare ruimtes binnen 5 werkdagen.
- Spoedaanpak (binnen 24-48 uur) bij directe gevaarsituatie.
- Communicatie over getroffen gebieden via gemeente-website.
- Verwijdering oude cocons na seizoen.
- Voor 'gevaarlijke' bomen: vroege monitoring (april) met endoscopie.
- Voor particuliere percelen: gemeente adviseert maar betaalt niet.
Bestrijder voor eigen perceel
- Vakbekwaamheidsbewijs Plaagdier-bestrijding plus processierups-ervaring.
- KPMB-keurmerk.
- Specialistische apparatuur (stofzuiger, beschermingspakken).
- Drie offertes voor eigen tuin.
- Werkgarantie 3 maanden.
- Voorkeur biologisch bestrijdingsmiddel (XenTari, Bacillus thuringiensis).
- Voor meerdere eiken: jaarlijks contract met preventief voorjaarsbehandeling.
Voor algemene tips zie ook onze gids over wespennest veilig weghalen.
Veelgestelde vragen
Wat is de eikenprocessierups?
De eikenprocessierups (Thaumetopoea processionea) is de rups van een nachtvlinder die zich voedt met eikenbladeren. Vanaf mei-juni komen ze in 'processie' door eikenbomen, vandaar de naam. Het probleem: vanaf het 3e larvaal stadium hebben ze brandharen met urticerend gif (thaumetopoeine). Bij contact: ernstige jeuk, ontstekingen, huid- en oogklachten. Voor allergische personen: ademnood mogelijk.
Hoe meld ik een processierups-nest?
Voor openbare bomen (in park, langs straat, gemeente-eigendom): direct melden bij gemeente via de 'meld openbare ruimte'-app of klantenservice. Voor bomen op eigen perceel: zelf verantwoordelijk, professional inschakelen. Gemeente bestrijdt nesten in openbare ruimte vaak gratis binnen 5-10 werkdagen. Bij dringend gevaar (bij speeltuin, school): spoedmelding voor 24-48 uur. Foto bijvoegen versnelt verwerking.
Wat kost professionele bestrijding?
Voor openbare bomen: gemeente betaalt vaak. Voor eigen tuin: €145-€395 per boom inclusief inspectie en verwijdering. Voor meerdere bomen: €395-€995. Voor grote oude eik met veel nesten: €495-€1.495. Bestrijdingsmethoden: spuiten met biologisch middel (XenTari), wegzuigen nesten met speciale stofzuiger, of microgolf-behandeling. Bij melding gemeente: gemeente regelt alle kosten en logistiek voor openbare bomen.
Wat doe ik bij contact met brandharen?
Huid: 1) Niet wrijven (verdringt haren dieper). 2) Plakband op huid zetten en aftrekken (verwijdert haren). 3) Wassen met koud water en zeep. 4) Anti-jeuk crème (calamine, hydrocortison). 5) Antihistamine bij hevige jeuk. Ogen: spoelen met veel water 15 min, contactlenzen verwijderen, naar huisarts of oogarts. Ademen problemen: 112. Symptomen kunnen 2-4 weken aanhouden. Bij zwangerschap of kinderen onder 4 jaar: direct huisarts.
Hoe herken ik de rups?
Lengte 2-4 cm volwassen. Grijs-zwart met witte vlekken op zijden. Lange witte/grijze haren. Vooral in eikenbomen (zomereik, wintereik). Komen in 'processie' van 5-50 dieren in lange linten. Nest is zilvergrijze cocon-structuur (15-30 cm groot) in stam of takken. Brandharen blijven op grond/in cocon ook na verwijdering rupsen, gevaar duurt weken tot maanden voort.
Welk seizoen actief?
Mei-juli: rupsen actief in eikenbomen. Augustus: verpoppen tot vlinders. Najaar: vlinders leggen eitjes voor volgend jaar. Winter: eitjes in cocon overwinteren. Voorjaar (april): eitjes uitkomen, nieuwe cyclus begint. Beste preventief moment voor gemeente-aanpak: april-mei voordat brandharen ontstaan. Voor particulieren: meld direct bij eerste signalen mei-juni.
Wat is de gemeente verplicht?
Voor openbare bomen heeft gemeente zorgplicht: 1) Aanpak nesten bij speeltuinen, scholen, openbare ruimtes binnen 5 werkdagen. 2) Communicatie over getroffen gebieden. 3) Verwijdering oude cocons na seizoen. Voor 'gevaarlijke' bomen: vroege monitoring (april) met endoscopisch onderzoek. Voor particuliere percelen: gemeente adviseert maar betaalt niet. Voor klacht over gemeentelijke aanpak: contact opnemen met afdeling Openbare Ruimte.
Hoe vind ik een goede bestrijder?
Vakbekwaamheidsbewijs Plaagdier-bestrijding plus specifieke processierups-ervaring (apart certificaat). KPMB-keurmerk. Specialistische apparatuur (speciale stofzuiger, beschermingspakken). Drie offertes voor eigen tuin. Werkgarantie 3 maanden. Bestrijdingsmiddelen: voorkeur voor biologisch (XenTari, Bacillus thuringiensis), milieuvriendelijk. Voor meerdere eiken: jaarlijks contract met preventief voorjaarsbehandeling kost €295-€595.
Processierups-specialist
Vergelijk bestrijders met specifieke processierups-ervaring en biologische middelen.